26 Αυγούστου 1922 «Η Σμύρνη μάνα καίγεται…»

Πάνθηρες: «Η ιστορία μας, αποδεικνύει πως ουδέποτε υπήρξαμε κολλημένοι οπαδοί»
26 Αυγούστου 2018
Έναρξη προπονήσεων το Judo του Πανιώνιου
26 Αυγούστου 2018

Τέτοιες μέρες, πριν 96 χρόνια, το όνειρο της «Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών» γινόταν εφιάλτης

Για τη Μικρασιατική Καταστροφή, ακόμα και η πλούσια ελληνική γλώσσα αποδεικνύεται φτωχή για να αποδώσει το μέγεθος της ανθρώπινης και εθνικής συμφοράς.

Η γενοκτονία και ο ξεριζωμός του Μικρασιατικού Ελληνισμού είναι η μεγαλύτερη τραγωδία που βίωσε ποτέ ο τόπος και οι πληγές της ακόμα δεν έχουν κλείσει…

Τέτοιες μέρες, το 1922, το όνειρο της «Ελλάδας των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών», που είχε διαρκέσει μόλις 39 μήνες, θα γινόταν εφιάλτης…

Η καταστροφή της Σμύρνης θα σήμαινε και το τέλος τού ελληνισμού τής Μικρασίας.

Ένα τέλος, που πολλοί το έβλεπαν και ελάχιστοι έκαναν κάτι για να το αποτρέψουν.

Ένα τέλος, που ακόμα κι αν δεν μπορούσε ν’ αποφευχθεί, θα μπορούσε να μην σφραγιστεί με τον αφανισμό τής Σμύρνης και των κατοίκων της!

Ένα τέλος, για το οποίο οι ευθύνες είχαν ονοματεπώνυμα, αλλά δεν αποδόθηκαν σε όλους…

Η ειρωνεία της ιστορίας τα έφερε έτσι, ώστε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, που διπλασίασε την Ελλάδα, απελευθέρωσε τη Σμύρνη και θριάμβευσε με τη Συνθήκη των Σεβρών, να είναι και αυτός που άνοιξε το κουτί τής Πανδώρας με τις μη αναγκαίες εκλογές τού 1920.

Τις έχασε από ένα λαό, που ξέχασε σε μια νύχτα τη βενιζέλειο εθνική εποποιία. Αλλά και από ένα λαό εξουθενωμένο, μετά από μία δεκαετία πολέμων, που πίστεψε τις υποσχέσεις των βασιλικών για επιστροφή των στρατευμάτων στην πατρίδα.

Οι υποσχέσεις, όμως, έμειναν στις καλένδες. Η Μικρασιατική Εκστρατεία όχι μόνο συνεχίστηκε, αλλά σχεδιαζόταν μέχρι και η κατάληψη της Κωνσταντινούπολης. Οι άφρονες αυτές επιλογές, σε συνδυασμό και με την ανερμάτιστη πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, έγειραν την πλάστιγγα της ιστορίας εις βάρος της Ελλάδας.

Στο μεταξύ, η επιστροφή τού ανίκανου και επικίνδυνου, όπως αποδείχτηκε, για τη χώρα Βασιλιά Κωνσταντίνου, έδωσε το πρόσχημα στους συμμάχους να επαναχαράξουν τη γεωπολιτική τους στρατηγική στην ευρύτερη περιοχή (κυρίως λόγω των πετρελαίων τής Μοσούλης, όπως και σήμερα, ε…) και να στραφούν προς τον Κεμάλ, ο οποίος και δεν άφησε την ευκαιρία να πάει χαμένη.

Με αποκομμένο τον ελληνικό στρατό στα βάθη τής Μικρασίας και με ανοχύρωτες τις πόλεις, ήταν απλά θέμα χρόνου να μπουν οι Νεότουρκοι και στη Σμύρνη.

Και όταν μπήκαν, τα όσα επακολούθησαν δεν μπορούσε να τα χωρέσει ο ανθρώπινος νους…

Ο τότε Αμερικάνος πρόξενος στη Σμύρνη Τζορτζ Χόρτον είχε γράψει: «Αισθάνθηκα μεγάλη ντροπή πως ανήκω στο ανθρώπινο γένος»!

Αυτός ο ιδεαλιστής, ουμανιστής και φιλέλληνας διπλωμάτης έγραψε μια φωτεινή σελίδα ανάμεσα σ’ εκείνες τις μαύρες σελίδες της ιστορίας…

Μαζί με την τρίτη σύζυγό του Κατερίνα Σακοπούλου φυγάδευσαν εκατοντάδες Έλληνες, δίνοντάς τους αμερικανικά διαβατήρια ή πιστοποιητικά πως εργάζονταν στο αμερικανικό προξενείο και ναυλώνοντας πλοία για τη μεταφορά τους στον Πειραιά.

Δεν είχε ακολουθήσει, όμως, τη ρητή συμμαχική εντολή τής «αυστηράς ουδετερότητας» κι έτσι επιστρέφοντας στις ΗΠΑ, έληξε άδοξα η καριέρα του στο διπλωματικό σώμα…

Είναι χαρακτηριστικό το ότι η έκθεσή του προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τις βαρβαρότητες των Τούρκων κατά των χριστιανών δόθηκε στη δημοσιότητα… 47 χρόνια μετά, το 1969!

Δύο, ακόμα, πρόσωπα πρωταγωνίστησαν εκείνα τα ταραγμένα χρόνια στην πολύπαθη Σμύρνη.

Ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος και ο Ύπατος Αρμοστής Αριστείδης Στεργιάδης. Βενιζελικοί και οι δύο, αλλά με εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις και συμπεριφορές.

Ο Χρυσόστομος αρνήθηκε να εγκαταλείψει την πόλη και το ποίμνιό του και ο φανατισμένος τουρκικός όχλος τον λιντσάρισε, τον σφαγίασε, τον διαμέλισε και στο τέλος κρέμασε ό,τι είχε απομείνει από το άψυχο κορμί του!

Λίγες μέρες πριν, είχε προλάβει να γράψει προς τον Βενιζέλο: «Ο ελληνισμός τής Μικράς Ασίας, το Ελληνικό Κράτος, αλλά και σύμπαν το Ελληνικό Έθνος κατεβαίνει πλέον εις τον Άδη (…) Της αφαντάστου ταύτης καταστροφής βεβαίως αίτιοι είναι οι πολιτικοί και προσωπικοί σας εχθροί, πλην και Υμείς φέρετε μέγιστον της ευθύνης βάρος».

Ο Στεργιάδης υπήρξε αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Αν και έφερε εις πέρας το δύσκολο έργο της διοικητικής και στρατιωτικής οργάνωσης της Σμύρνης, δεν έκανε απολύτως τίποτα για τη θωράκισή της και την προστασία τού άμαχου πληθυσμού.

Φέρεται, μάλιστα, να είχε πει στο νεαρό τότε Γεώργιο Παπανδρέου: «Καλύτερα να μείνουν εδώ, να τους σφάξει ο Κεμάλ, γιατί αν πάνε στην Αθήνα, θα ανατρέψουν τα πάντα»!

Πάντως, πρέπει να του αναγνωριστεί ότι από τις αρχές του 1922, είχε γράψει: «Η Ελλάς δεν δύναται ούτως ή άλλως να συνεχίσει τον αγώνα αυτόν και επομένως είναι υποχρεωμένη να τον εγκαταλείψει».

Είναι, λοιπόν, απορίας άξιον γιατί δεν οργάνωσε την έγκαιρη και ασφαλή αποχώρηση των Ελλήνων από τη Σμύρνη. Ο ίδιος, πάντως, έφυγε σαν κύριος με όλα του τα υπάρχοντα, υπό την προστασία βρετανικού αγήματος.

Το μόνο που μπορεί να υποθέσει κανείς είναι ότι είχε υπακούσει στη συμμαχική εντολή ουδετερότητας και γι’ αυτό στη Νίκαια της Γαλλίας, όπου βρέθηκε μετά την καταστροφή, έζησε μισθοδοτούμενος από την Ιντέλιντζες Σέρβις…

Κι ενώ στρατιώτες και κρατικοί υπάλληλοι είχαν εγκαταλείψει τη φλεγόμενη Σμύρνη, ο άμαχος πληθυσμός βρισκόταν ανυπεράσπιστος στο έλεος των κεμαλικών στρατευμάτων.

Και σε απάντηση των αναθεωρητών της ιστορίας, όπως η κυρία Ρεπούση, η οποία είχε μιλήσει για ανθρώπους που «συνωστίζονταν» στο λιμάνι, παραθέτουμε τη μαρτυρία τού Γάλλου συγγραφέα Εντουάρ Ντριό: «Χιλιάδες από δυστυχείς υπάρξεις σωρευμένες κατά μήκος της προκυμαίας ρίχτηκαν στη θάλασσα. Σε μεγάλο μήκος του λιμανιού εκατοντάδες πτωμάτων είχαν γεμίσει τη θάλασσα, ώστε να μπορεί κανείς να βαδίσει πάνω σ’ αυτά. Τους επιπλέοντες αποτελείωναν οι Τούρκοι με σπαθιά και ξύλα. Αναρίθμητες υπάρξεις, προπαντός γυναίκες, παιδιά και γέροντες εσφάγησαν μέσα σε αίσχιστες θηριωδίες»!

Και τους λίγους που κατάφερναν να φτάσουν σε συμμαχικά (λέμε τώρα…) πλοία, τους έκοβαν τα χέρια και τους περιέλουζαν με ζεστό νερό Γάλλοι ναύτες, ενώ οι πιο… πολιτισμένοι Βρετανοί, απλά, τους άφηναν αβοήθητους να πνιγούν! Μόνο Αμερικάνοι, ένα ιταλικό, ένα γιαπωνέζικο και ένα συριακό στρατιωτικά πλοίο βοήθησαν. Για να μην ξεχνιόμαστε…

Το κεμαλικό σχέδιο για τη γενοκτονία τού Μικρασιατικού Ελληνισμού μαρτυρούν οι θηριωδίες των Τούρκων και οι αριθμοί: 700000 νεκροί, 300000 που χάθηκαν στις μαρτυρικές πορείες χωρίς γυρισμό στα βάθη τής Τουρκίας και 1,5 εκατ. πρόσφυγες!

Και το δράμα των επιζώντων θα συνεχιζόταν στη Μητέρα Ελλάδα, που, μάλλον, θύμιζε κακιά μητριά!

Γι’ αυτούς τους ξεριζωμένους, που έζησαν αναζητώντας επί δεκαετίες τα χαμένα αγαπημένα τους πρόσωπα και πέθαναν με την πίκρα της προσφυγιάς, ο Γεώργιος Βλάχος έγραφε στην «Καθημερινή» πως «η Αθήνα εκπορθείται από αγέλη προσφύγων», ενώ άλλη εφημερίδα ζητούσε να φορούν… κίτρινο περιβραχιόνιο για να ξεχωρίζουν!

Κι όμως, χάρη σε αυτή την «αγέλη προσφύγων» στελεχώθηκαν υπουργεία, σχολεία, πανεπιστήμια, νοσοκομεία και η Ελλάδα γνώρισε την άνθηση στα γράμματα, τις τέχνες, τη μουσική, τον αθλητισμό, το εμπόριο, ακόμα και τη μαγειρική!

Και η Αθήνα, από επαρχιακή πόλη, έγινε πραγματική πρωτεύουσα. Δεν έγινε και Σμύρνη και ούτε θα μπορούσε…

Η Σμύρνη είναι μία και μοναδική!

Και μαζί με το Αϊβαλί, την Πέργαμο, το Αϊδίνι, την Αλικαρνασσό είναι όχι οι χαμένες, αλλά οι αλησμόνητες πατρίδες μας…

ΥΓ. Το δράμα των προσφύγων συμπυκνωμένο σ’ ένα τετράστιχο από τον σπουδαίο Πυθαγόρα και από το δίσκο «Μικρά Ασία»:

«Πού να βρίσκεται ο πατέρας,
ψάχνει η μάνα για παιδιά.
Μας εσκόρπισε ο αγέρας
σ’ άλλη γη, σ’ άλλη στεριά».

  • Επιτέλους αυτή η σημαία δίπλα στο άγαλμα του Χρυσόστομου του Πανιώνιου πότε θα μπει κύριε δήμαρχε
Αρέσει σε %d bloggers: